การรักษาเฉพาะทาง

เป็นการบำบัดเพื่อให้ภาวะภูมิแพ้เป็นน้อยลงหรือหายไป การรักษาโดยการให้สารก่อภูมิแพ้เข้าสู่ร่างกาย ค่อย ๆ ปรับเพิ่มปริมาณจนถึงขนาดที่ใช้ในการรักษา ทำให้ร่างกายปรับสมดุลการตอบสนองร่างกายทางภูมิคุ้มกันลดลง หรือทนต่อสารก่อภูมิแพ้ได้ ทำให้อาการโรคภูมิแพ้ลดลง สามารถลดหรือหยุดยารักษาโรคได้ ทำให้คุณภาพชีวิตคนไข้ดีขึ้น การรักษามี 2 ประเภท คือ การฉีด และการให้ทางปากชนิดยาเม็ดอมใต้ลิ้น ต้องรักษาต่อเนื่อง 3 - 5 ปี

การรักษาด้วยอิมมูนบำบัด คือ การรักษาโรคภูมิแพ้โดยให้ร่างกายได้รับสารก่อภูมิแพ้ในปริมาณน้อยและเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ภายใต้การดูแลของแพทย์ เพื่อปรับระบบภูมิคุ้มกันให้ “ทนต่อสารก่อภูมิแพ้” มากขึ้น ช่วยลดอาการแพ้และลดการใช้ยาในระยะยาว เป็นการรักษาที่มุ่งแก้ไขสาเหตุของโรคภูมิแพ้ ไม่ใช่เพียงบรรเทาอาการ

เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่มี

• โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้
• โรคหอบหืดจากภูมิแพ้
• แพ้ไรฝุ่น
• แพ้เกสรหญ้า เกสรต้นไม้
• แพ้ขนสัตว์บางชนิด
• ผู้ที่มีอาการแม้ได้รับยารักษาแล้ว
• ผู้ที่ต้องการลดการใช้ยาในระยะยาว

รูปแบบการรักษา

1. การฉีดวัคซีนภูมิแพ้ (Subcutaneous Immunotherapy: SCIT)

• ฉีดสารก่อภูมิแพ้ใต้ผิวหนัง
• เริ่มจากปริมาณน้อยและค่อย ๆ เพิ่ม
• ต้องมาพบแพทย์ตามนัดอย่างสม่ำเสมอ
• หลังฉีดควรสังเกตอาการประมาณ 30 นาที

2. การอมใต้ลิ้น (Sublingual Immunotherapy: SLIT)

• ใช้ยาเม็ดอมใต้ลิ้น
• สามารถใช้ต่อเนื่องที่บ้านตามคำแนะนำแพทย์
• สะดวกและลดความกังวลเรื่องการฉีดยา

ประโยชน์ของการรักษา

• ลดอาการภูมิแพ้
• ลดความรุนแรงของโรค
• ลดการใช้ยาแก้แพ้และยาพ่น
• ช่วยควบคุมโรคหอบหืดร่วมกับภูมิแพ้
• เพิ่มคุณภาพชีวิตในระยะยาว

ระยะเวลาในการรักษา

โดยทั่วไปใช้เวลารักษาประมาณ 3–5 ปี เพื่อให้ได้ผลการรักษาที่ต่อเนื่องและยาวนาน

ข้อควรปฏิบัติ

• มาพบแพทย์ตามนัดสม่ำเสมอ
• แจ้งอาการผิดปกติทุกครั้งหลังรับการรักษา
• หากมีไข้ หอบกำเริบ หรือเจ็บป่วย ควรแจ้งแพทย์ก่อนรับการรักษา
• ไม่ควรหยุดการรักษาเอง

อาการข้างเคียงที่อาจพบ

• บวม แดง หรือคันบริเวณที่ฉีด
• คันในปากหรือระคายคอ (ในแบบอมใต้ลิ้น)
• ในบางรายอาจเกิดอาการแพ้รุนแรง ซึ่งพบได้น้อย และอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์อย่างใกล้ชิด

เป้าหมายของการรักษา

เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยสามารถใช้ชีวิตประจำวันได้ดีขึ้น ลดการกำเริบของโรค และควบคุมอาการภูมิแพ้ได้อย่างมีประสิทธิภาพในระยะยาว

Oral Immunotherapy (OIT) คือ วิธีการรักษาโรคแพ้อาหาร โดยให้รับประทานอาหารที่แพ้ทีละน้อยในระดับที่ปลอดภัย เพื่อสังเกตอาการของผู้ป่วย เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่มีอายุมากกว่า 5 ปีขึ้นไป หรือผู้ป่วยที่มีประวัติแพ้อาหารรุนแรง นอกจากนี้ยังเหมาะกับการรักษาการแพ้อาหารประเภท นมวัว ไข่ แป้งสาลี ถั่วลิสง เป็นต้น วิธีนี้จะช่วยทำให้ผู้ป่วยทนต่อการรับประทานอาหารที่เคยแพ้ หรือหายจากโรคแพ้อาหาร ซึ่งทำให้ผู้ป่วยและครอบครัวมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

ข้อดีของการรักษาการแพ้อาหาร ด้วยการปรับเปลี่ยนภูมิต้านทาน โดยวิธีรับประทาน มีดังนี้

• ช่วยลดความเสี่ยงต่อการแพ้อาหาร ในกรณีที่เป็นการปนเปื้อนอาหารนอกบ้าน
• ทำให้ผู้ป่วยทนต่อการรับประทานอาหารที่เคยแพ้ได้ (Tolerance) หรือหายจากโรคแพ้อาหาร (Sustain unresponsiveness)
• ทำให้ผู้ป่วยและครอบครัวมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

การรักษาด้วยวิธีนี้เหมาะกับใคร

• ผู้ป่วยที่มีอายุมากกว่า 5 ปีขึ้นไป ซึ่งโดยส่วนมากผู้ป่วยกลุ่มนี้จะไม่สามารถรักษาให้หายจากการแพ้อาหารได้
• ผู้ป่วยที่มีค่าระดับการแพ้อาหารที่ค่อนข้างสูง ซึ่งโอกาสหายได้เองตามธรรมชาติเกิดขึ้นได้ยาก
• ผู้ป่วยที่มีประวัติแพ้อาหารรุนแรง ทั้งที่พยายามหลีกเลี่ยงอย่างดีแล้ว (แต่อุบัติเหตุรับประทานอาหารที่ปนเปื้อนสิ่งที่แพ้เข้าไป)
• ผู้ป่วย หรือผู้ปกครองที่เข้าใจวิธีการและขั้นตอนการรักษา รวมทั้งมีความต้องการจะรักษาด้วยวิธี OIT

Wet Wrap Therapy คือ วิธีดูแลผิวสำหรับผู้ป่วยโรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง หรือผิวแห้งอักเสบ โดยใช้การทามอยส์เจอร์ไรเซอร์หรือยาตามแพทย์สั่ง แล้วพันผิวด้วยผ้าชุบน้ำเกลือหมาด ๆ และปิดทับด้วยผ้าแห้งอีกชั้นหนึ่ง เพื่อช่วยเพิ่มความชุ่มชื้น ลดการอักเสบ และลดอาการคันของผิวหนัง วิธีนี้มักใช้ในผู้ป่วยที่มีอาการผื่นกำเริบรุนแรง ผิวแห้งมาก หรือคันจนรบกวนการนอนหลับ

ประโยชน์ของ Wet Wrap Therapy

• เพิ่มความชุ่มชื้นให้ผิว
• ลดอาการคันและการเกา
• ช่วยให้ยาทาผิวออกฤทธิ์ได้ดีขึ้น
• ลดการอักเสบของผิวหนัง
• ช่วยฟื้นฟูเกราะป้องกันผิว

เหมาะสำหรับ

• โรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง (Atopic Dermatitis)
• ผิวแห้งรุนแรง
• ผื่นคันที่กำเริบ
• เด็กและผู้ใหญ่ที่มีอาการคันมาก

ขั้นตอนการทำ

1. อาบน้ำหรือทำความสะอาดผิวด้วยน้ำอุ่น
2. ทามอยส์เจอร์ไรเซอร์หรือยาตามแพทย์สั่ง
3. ใช้ผ้าสะอาดชุบน้ำบิดหมาด พันบริเวณที่มีผื่น
4. ปิดทับด้วยผ้าแห้งอีกชั้น
5. ทิ้งไว้ประมาณ 1–2 ชั่วโมง หรือข้ามคืนตามคำแนะนำแพทย์

ข้อควรระวัง

• ควรทำตามคำแนะนำของแพทย์หรือพยาบาล
• ไม่ควรใช้หากมีแผลติดเชื้อหรือมีน้ำเหลือง
• หากมีอาการแสบ ระคายเคือง หรือผื่นแย่ลง ควรหยุดและปรึกษาแพทย์

การดูแลเพิ่มเติม

• หลีกเลี่ยงการเกา
• ใช้สบู่อ่อนโยน
• ทามอยส์เจอร์ไรเซอร์สม่ำเสมอ
• หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นที่ทำให้ผื่นกำเริบ เช่น ฝุ่น เหงื่อ หรืออากาศแห้ง

การทดสอบการแพ้อาหารและแพ้ยา (Challenge Test) เป็นการตรวจเพื่อยืนยันว่า ผู้ป่วยมีอาการแพ้อาหารหรือยา “จริงหรือไม่” โดยแพทย์จะให้ผู้ป่วยได้รับอาหารหรือยาที่สงสัยว่าแพ้ ในปริมาณน้อยก่อน แล้วค่อย ๆ เพิ่มตามลำดับ ภายใต้การดูแลอย่างใกล้ชิดของทีมแพทย์และพยาบาล การตรวจนี้ช่วยเพิ่มความแม่นยำในการวินิจฉัย และช่วยให้ผู้ป่วยสามารถเลือกใช้ยา หรือรับประทานอาหารได้อย่างปลอดภัยมากขึ้น

วัตถุประสงค์ของการตรวจ

• ยืนยันการแพ้อาหารหรือแพ้ยา
• แยกอาการแพ้จริงออกจากผลข้างเคียงหรืออาการไม่พึงประสงค์อื่น
• ประเมินว่าผู้ป่วยหายจากการแพ้แล้วหรือไม่
• ช่วยวางแผนการรักษาและการใช้ยาในอนาคต

การตรวจเหมาะสำหรับ

• ผู้ที่สงสัยแพ้อาหาร เช่น นม ไข่ ถั่ว อาหารทะเล
• ผู้ที่มีประวัติสงสัยแพ้ยา เช่น ยาปฏิชีวนะ ยาแก้ปวด หรือยาชา
• ผู้ที่ต้องการประเมินว่าสามารถกลับมาใช้ยาหรือรับประทานอาหารนั้นได้หรือไม่

ขั้นตอนการตรวจ

1. ซักประวัติและประเมินอาการโดยแพทย์เฉพาะทาง
2. ให้รับประทานอาหารหรือยาในปริมาณน้อย
3. สังเกตอาการอย่างใกล้ชิด
4. ค่อย ๆ เพิ่มปริมาณตามแผนการตรวจ
5. ประเมินผลและให้คำแนะนำหลังการตรวจ

อาการที่อาจพบระหว่างการตรวจ

• ผื่นคัน ลมพิษ
• ปากบวม ตาบวม
• ไอ หายใจเหนื่อย แน่นหน้าอก
• คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง
• ในบางรายอาจเกิดอาการแพ้รุนแรงเฉียบพลัน (Anaphylaxis)

ความปลอดภัยในการตรวจ

การตรวจจะดำเนินการในสถานพยาบาลที่มีความพร้อม พร้อมอุปกรณ์และยาสำหรับดูแลภาวะแพ้ฉุกเฉิน โดยมีทีมแพทย์และพยาบาลดูแลตลอดการตรวจ

การเตรียมตัวก่อนตรวจ

• งดยาแก้แพ้ตามคำแนะนำของแพทย์
• แจ้งประวัติการแพ้ยา อาหาร และโรคประจำตัวทุกครั้ง
• หากมีไข้ หอบกำเริบ หรือเจ็บป่วย ควรแจ้งเจ้าหน้าที่ก่อนตรวจ
• ควรเผื่อเวลาการตรวจประมาณ 2–6 ชั่วโมง

หลังการตรวจ

แพทย์จะสรุปผลการตรวจ พร้อมให้คำแนะนำเกี่ยวกับการรับประทานอาหาร การใช้ยา และการปฏิบัติตัวที่เหมาะสมต่อไป